Giáo Dục

Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

đột biến số lượng nhiễm sắc thể là gì?

  • Nhiễm sắc thể là gì? Nhiễm sắc thể được biết đến là vật chất di truyền tồn tại trong nhân tế bào. Nhiễm sắc thể được nhuộm bằng thuốc nhuộm kiềm, có số lượng, hình dạng và kích thước đặc trưng của từng loài. Các nhiễm sắc thể thường tập hợp thành các sợi ngắn và có khả năng tự nhân đôi, phân li và tổ hợp lại qua các thế hệ của mỗi loài.

  • Đột biến số lượng nhiễm sắc thể là gì? Là những biến đổi số lượng xảy ra ở một hoặc một số cặp nhiễm sắc thể hoặc toàn bộ nhiễm sắc thể của mỗi loài. Đột biến nhiễm sắc thể có hai dạng:

    • Đột biến cấu trúc trên nhiễm sắc thể.
    • Đột biến số lượng nhiễm sắc thể.

Phân loại đột biến số lượng nhiễm sắc thể

Thể dị bội là sự thay đổi số lượng nhiễm sắc thể xảy ra ở loài. Tức là 1 hoặc một cặp nhiễm sắc thể trong tế bào của loài nào đó bị thừa hoặc thiếu một hoặc một số ít. Ở sinh vật lưỡng bội, đột biến số lượng nhiễm sắc thể thường xảy ra đột biến lưỡng bội gồm 4 dạng:

  • 2n-2 là tế bào lưỡng bội, thiếu một cặp nhiễm sắc thể.

  • 2n-1 là tế bào lưỡng bội, thiếu một cặp nhiễm sắc thể.

  • 2n + 1 là tế bào lưỡng bội thêm 1 nhiễm sắc thể vào một cặp nhiễm sắc thể.

  • 2n + 2 là tế bào lưỡng bội thêm 2 nhiễm sắc thể thành một cặp nhiễm sắc thể.

Hậu quả của đột biến dị bội: Không cân xứng với toàn bộ hệ gen, các thể dị bội thường giảm sức sống cũng như giảm khả năng sinh sản hoặc chết.

Ví dụ: Hội chứng Down ở người có 3 nhiễm sắc thể số 21 gây mắt xếch, tay ngắn, lưỡi dày dài, đần độn và vô sinh.

Thể đa bội là một dạng đột biến số lượng nhiễm sắc thể. Theo đó, tế bào của các loài khác nhau bị đột biến số lượng NST đơn bội gấp hơn 2 lần tế bào bình thường (4n, 5n, 6n …) Những sinh vật chứa 4n, 5n, 6n đều có thể gọi là thể đa bội. Thể đa bội được chia thành hai loại là dị bội và dị bội.

  • Tự đa bội:

    Đó là cơ thể tế bào tăng số lượng gen trong đó và tăng theo bội số lớn hơn 2. Gồm 2 hệ cơ cơ bản làm tăng các gen là thể đa bội chẵn: 4n, 6n, 8n… và tự bội lẻ 3n, 5n, 7n… Bộ NST tự đa bội được hình thành do quá trình nhân đôi của các NST.

  • Thể dị đa bội:

    Tức là cơ chế phát sinh đột biến NST làm tăng số lượng gen ở loài khác với cơ chế phát sinh ở phép lai F1.

Xem thêm :  Giải bài 1,2,3,4 trang 68,69 sgk toán 9 tập 1: một số hệ thức về cạnh và đường cao trong tam giác vuông

đột biến số lượng nhiễm sắc thể và hình ảnh minh họa

Hậu quả của đột biến nhiễm sắc thể là gì?

  • Đột biến số lượng nhiễm sắc thể ở thực vật: Làm mất cân bằng gen cũng như thay đổi hình thái ở thực vật từ hình dạng, đến kích thước …
  • Đột biến số lượng nhiễm sắc thể ở người: Gây ra một số bệnh nguy hiểm ở người, ví dụ Down, Tocnơ – Bạch cầu trung tính …
  • Nói chung, đột biến nhiễm sắc thể làm giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản ở người cũng như thực vật và động vật.

Ý nghĩa của đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể?

  • Đối với sự tiến hóa: Đột biến nhiễm sắc thể cung cấp nguyên liệu cho quá trình tiến hóa.
  • Đối với chăn nuôi: Đột biến nhiễm sắc thể sử dụng nhiễm sắc thể mong muốn của con người vào cây lai.
  • Đối với nghiên cứu di truyền học: Đột biến nhiễm sắc thể sử dụng các thể dị bội để xác định vị trí của gen trên nhiễm sắc thể.

Cơ chế bệnh sinh của đột biến số lượng nhiễm sắc thể

Từ các tác nhân lý hóa của môi trường vào cơ thể tế bào làm rối loạn sự phân li của các nhiễm sắc thể trong tế bào. Các nhiễm sắc thể đã hình thành nên các nhiễm sắc thể không phân hóa tạo thành các giao tử không bình thường. Thể dị bội được hình thành từ sự kết hợp của giao tử bất thường và giao tử bình thường.

Thể dị bội được hình thành do nguyên phân không bình thường với giao tử bình thường và quá trình tạo giao tử bình thường. Các giao tử (n + 1) và (n-1) được hình thành từ sự không tiếp hợp của một cặp nhiễm sắc thể trong quá trình nguyên phân. Thường thấy trên nhiễm sắc thể giới tính.

Nhiễm sắc thể không liên kết có thể tạo ra thừa hoặc thiếu xảy ra trong quá trình nguyên phân. Đột biến này gây ra nguyên phân lần đầu tiên tế bào đó sẽ mất khả năng sống, tế bào còn lại sẽ phát triển thành thể dị bội.

Xem thêm :  10 phản ứng hóa học thú vị bạn dễ gặp ngay trong cuộc sống hàng ngày

Một cá thể của mỗi loài khác nhau có thể xảy ra nhiều trường hợp dị bội khác nhau, vì thể dị bội ở mỗi cặp nhiễm sắc thể của mỗi loài sẽ cho kiểu hình khác nhau. Thể dị bội có thể xảy ra trong quá trình nguyên phân của tế bào sinh dưỡng 2n làm cho cơ thể mang đột biến số lượng nhiễm sắc thể dị bội.

Ví dụ: Một loài có bộ NST 2n = 12, tức là có 6 cặp NST khác nhau.

Cơ chế này được thực hiện qua trung gian của thoi phân bào để tạo thành các nhiễm sắc thể không phân hóa trong tế bào xôma hoặc bộ nhiễm sắc thể nhân đôi. Sự hình thành của thân rễ thơm thường là do sử dụng hóa chất.

Quá trình nguyên phân không diễn ra bình thường nên giao tử có bộ nhiễm sắc thể giảm phân một nửa. Ta có hai dạng đột biến đa bội là đa bội chẵn và đa bội lẻ:

  • Thế hệ đa bội chẵn:

    Các thể đa bội chẵn này là các hợp tử như 2n, 4n, 6n, 8n … Trong quá trình nguyên phân các nhiễm sắc thể tự nhân đôi nhưng không hình thành thoi sắc mà tạo thành giao tử 2n, mỗi lần thụ tinh các crômatit. giao tử thêm 2n + nên các giao tử mới đều có số chẵn. Thể đa bội này bị đột biến số lượng NST tăng lên nhiều lần nên quá trình này diễn ra mạnh mẽ tạo ra những tế bào lớn, phát triển tốt. Điều này có thể được người dân sử dụng trong trồng trọt để giúp tăng chất lượng tốt.

  • Cơ chế phát sinh đa bội lẻ:

    Các thể đa bội lẻ đó là các hợp tử như 3n, 5n, 7n, 9n … Trong quá trình nguyên phân các nhiễm sắc thể tự nhân đôi nhưng không hình thành thoi vô sắc. Quá trình này lại tạo ra giao tử 2n, sau khi thụ tinh là giao tử 2n + n là giao tử bình thường tạo nên hợp tử 3n và chỉ tạo ra hợp tử đa bội lẻ. Hiện tượng đa bội vẫn được áp dụng phổ biến trong trồng trọt lấy quả không hạt.

Xem thêm :  Địa lí 9 bài 12: sự phát triển và phân bố công nghiệp

Sơ đồ tư duy về đột biến số lượng nhiễm sắc thể

sơ đồ tư duy đột biến số lượng nhiễm sắc thể

Xem nội dung chi tiết bài giảng dưới đây:

(Nguồn: www.youtube.com)


Đột biến số lượng nhiễm sắc thể – Bài 23 – Sinh học 9 – Cô Đỗ Chuyên (DỄ HIỂU NHẤT)


? Đăng ký khóa học của thầy cô VietJack giá từ 250k tại: https://bit.ly/30CPP9X.
?Tải app VietJack để xem các bài giảng khác của thầy cô. Link tải: https://vietjack.onelink.me/hJSB/30701ef0
☎️ Hotline hỗ trợ: 084 283 4585
Sinh học 9 Bài 23 Đột biến số lượng nhiễm sắc thể
Bài giảng này cô sẽ giúp các em nắm chắc kiến thức trọng tâm bài Đột biến số lượng nhiễm sắc thể trong chương trình Sinh học 9. Qua đó, các em có nền tảng kiến thức tốt để giải nhanh các dạng bài tập liên quan. Video này, cô cũng sẽ giải tất cả các bài tập của bài học này trong sách. Chú ý theo dõi bài học cùng cô nhé !
Đăng kí mua khóa học của cô tại: https://m.me/hoc.cung.vietjack
Học trực tuyến tại: https://khoahoc.vietjack.com/
Fanpage: https://www.facebook.com/hoc.cung.vietjack/
vietjack sinh9 bai23
▶ Danh sách các bài học môn Sinh học 9 Cô Đỗ Chuyên:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7WEwIKc548fCxYWIhQhoTXy
▶ Danh sách các bài học môn Toán học 9 Cô Hoàng Thanh Xuân:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7XGAIa14HBgAsgAtYG8jbG3
▶ Danh sách các bài học môn Ngữ Văn 9 Cô Phạm Lan Anh:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7Xmux8DJ4ZBtcXoNcWzRH5
▶ Danh sách các bài học môn Toán học 9 Cô Nguyễn Thu Hà:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7VJEQ25gKtpc3EOjfxDYDyT
▶ Danh sách các bài học môn Toán học 9 Thầy Đinh Trường Giang:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7VbfDLA58MmDyT5sMWq_1Wk
▶ Danh sách các bài học môn Địa lý 9 Cô Nguyễn Thị Hằng:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7W8ZMc78d9uhaxz9fWuJww_
▶ Danh sách các bài học môn Tiếng anh 9 Cô Phạm Thị Hồng Linh:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7Vy5uT6ZlHtfhsb7FSx7JIi
▶ Danh sách các bài học môn Vật lý 9 Cô Lê Minh Phương:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7W6wjXWKbhViVzp8KYYaOOh
▶ Danh sách các bài học môn Ngữ văn 9 Cô Nguyễn Dung:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7XQbH4Y7y2oKitxPLdumJsG
▶ Danh sách các bài học môn Ngữ văn 9 Cô Nguyễn Ngọc Anh:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7VK57bTSU8DHSoJkdtQfE
▶ Danh sách các bài học môn Toán học 9 Cô Phạm Thị Huệ Chi:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7XCAc50Mt24i3iKwfyHSOW2
▶ Danh sách các bài học môn Toán học 9 Cô Vương Thị Hạnh:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7VJmCOho_xbeGJth0COVhyD
▶ Danh sách các bài học môn Hóa học 9 Cô Phạm Huyền:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7Xrg5NeAo8cijMLy2ef_GAv
▶ Danh sách các bài học Ôn thi vào 10 môn Toán Cô Vương Thị Hạnh:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL5q2T2FxzK7V7nT3962l1VXkp16VhR

Related Articles

Check Also
Close
Back to top button